Συνέντευξη στην εφημερίδα “ΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ” και στο δημοσιογράφο Γ. Καμπουράκη

1.Σας άκουσα να λέτε τις προηγούμενες ημέρες ότι και για την κυβέρνηση και για την κ. Γκερέκου, η παραίτησή της είχε θετικό αντίκτυπο για την κυβέρνηση επειδή δείχνετε ότι κάνετε πράξη όσα επαγγέλλεστε. Δεν αφορά και την κυβέρνησή σας το γεγονός ότι επί 17 χρόνια με τους τελευταίους επτά μήνες συμπεριλαμβανομένους, κύριε υπουργέ, η πολιτεία δεν αποφάσιζε το προφανές; Δηλαδή την αναγκαστική εκτέλεση των πλειστηριασμών των περιουσιακών στοιχείων του κ. Βοσκόπουλου; Η υπόθεση έληξε δικαστικά από τον περασμένο Σεπτέμβριο…

Η κρίση του πολιτικού συστήματος και η εντεινόμενη δυσπιστία των πολιτών συνδέονται μ’ ένα διαρκές και συνεχώς διευρυνόμενο έλλειμμα. Το έλλειμμα στην εφαρμογή του αυτονόητου. Η ερώτησή σας είναι απολύτως αυτονόητη και η απάντησή μου το ίδιο.

2.Η πλειοψηφία αποφασίζει, όπως όλα δείχνουν, τη σύσταση προανακριτικής επιτροπής για πέντε υπουργούς της ΝΔ με εμπλοκή στην υπόθεση Βατοπαιδίου. Η πρώτη ερώτηση είναι αν συμφωνείτε ότι αυτή πρέπει να είναι η απάντηση στο αίτημα “να μπουν κάποιοι φυλακή” και η δεύτερη αν οι ένοχοι αυτής της υπόθεσης, βρίσκονται μόνο στη μία πλευρά…

Καταρχήν δεν μπορώ να σας απαντήσω για την εξέλιξη της υπόθεσης του Βατοπαιδίου στην εξεταστική επιτροπή, γιατί δεν μετέχω και κυρίως γιατί κανείς δεν μπορεί να προκαταλάβει την προβλεπόμενη κοινοβουλευτική διαδικασία, που θα ακολουθήσει. Οι θεσμοί και οι διαδικασίες πρέπει να γίνονται σεβαστές απ’ όλους και όχι αντικείμενο σκοπιμοτήτων και εκμετάλλευσης. Γνωρίζω από τις επαφές μου με τους πολίτες ότι το αίτημα «να μπουν κάποιοι φυλακή» εκφράζει τη δικαιολογημένη, πολλές φορές, οργή για συμπεριφορές και πρακτικές που οδήγησαν στο αδιέξοδο. Χρειάζεται όμως η αναγκαία ψυχραιμία στη διαχείριση αυτού του αιτήματος.

Η Ελλάδα είναι δημοκρατικό κράτος δικαίου, με συντεταγμένες και συνταγματικά κατοχυρωμένες διαδικασίες.

Δεν πρόκειται να στήσουμε «λαϊκά Δικαστήρια», ως μέρος ενός επικοινωνιακού σόου προς βραχυπρόθεσμη χρήση.

Το πολιτικό σύστημα για να επιβιώσει και να ανανεωθεί έχει ανάγκη από λύτρωση, πρέπει να αποτινάξει τη συσσωρευμένη «σκουριά» του. Το επικίνδυνο όμως για όλους μας θα ήταν να γίνουμε θεατές σε μια αρένα, που το θέαμα το προσδιορίζουν άλλες δυνάμεις.

3.Κύριε υπουργέ, στις τελευταίες παρεμβάσεις τους, Στρος Καν και Τρισέ είπαν καθαρά πως το σχέδιο της συμφωνίας ανάμεσα στην Ελλάδα και το μηχανισμό στήριξης, περιλαμβάνει σκληρά μέτρα που η ίδια η κυβέρνηση πρότεινε και για τα οποία ΔΝΤ και ΕΚΤ δεν πίεσαν. Οι δηλώσεις αυτές από τη μία αναιρούν τα δικά σας επιχειρήματα περί πιέσεων για το δανεισμό. Τι απαντάτε;

Τα σκληρά, πράγματι, μέτρα τα έλαβε η Κυβέρνησή μας γιατί ήταν αναγκαία, για την αποκατάσταση της διεθνούς αξιοπιστίας της χώρας και την απόκρουση της κερδοσκοπίας των διεθνών αγορών. Όταν οι διεθνείς αγορές για τους δικούς τους λόγους, που γίνονται όλο και πιο φανεροί, σήμερα, στην ευρωζώνη, μετατρέπουν τα πραγματικά και σοβαρά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας σε κρίση δανεισμού, πιστεύει κανείς ότι έχουν ιδιαίτερη σημασία, εδώ που βρισκόμαστε, οι όποιες επιμέρους δηλώσεις της Ε.Κ.Τ. και του ΔΝΤ; Το θέμα είναι δηλαδή να επιχειρούν ορισμένοι την αξιοποίηση ακόμα και αντιφατικών δηλώσεων – που κάποιες φορές διαψεύδονταν αμέσως – για εσωτερικούς λόγους; Αυτό είναι το κρίσιμο πρόβλημα για τη χώρα; Όταν βρισκόμαστε μπροστά στον κίνδυνο μεγάλων ανατροπών στην ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη θεσμική της συγκρότηση, όπως την γνωρίζαμε έως τώρα, εμείς έχουμε την πολυτέλεια να εξαντλούμε το χρόνο και τις δυνάμεις μας στην ερμηνεία των δηλώσεων;

4.Ευελπιστώντας να αποφύγω την τετριμμένη και αυτονόητη απάντηση περί αποκλειστικού δικαιώματος του πρωθυπουργού, είστε από εκείνους που εκτιμούν ότι η κυβέρνηση χρειάζεται αλλαγές για να μπει στο δεύτερο και πιο κρίσιμο κύκλο της που αφορά της εφαρμογή του προγράμματος που συμφώνησε;

Το συλλογικό στοίχημα της κυβέρνησης είναι να βγάλει τη χώρα από την κρίση, αποτρέποντας δυσμενέστερες εξελίξεις. Και αυτό το στοίχημα πρέπει να κερδηθεί με συλλογική προσπάθεια. Δεν είναι, κατά συνέπεια, πρωτίστως θέμα κυβερνητικής σύνθεσης. Είναι, κυρίως, θέμα συνείδησης των συλλογικών ευθυνών. Και η συνείδηση για τα προβλήματα και την άμεση επίλυσή τους, πρέπει, κατά τη γνώμη μου, ν’ ακονισθεί περισσότερο.

5.Φοβάστε την επικράτηση εκρηκτικού κλίματος και ακραίων φαινομένων στην ελληνική κοινωνία, όπως έχουμε δει στο παρελθόν και σε άλλες χώρες που έλαβαν μέτρα Τύπου ΔΝΤ; Και από την άλλη, είστε από εκείνους που πιστεύουν ότι στην Ελλάδα μόνο με την επιτήρηση ενός διεθνούς οργανισμού, μπορούν να γίνουν κάποια βήματα μπροστά σε προβλήματα όπως η διαφθορά, η φοροδιαφυγή, η εισφοροδιαφυγή κλπ;

Η Ελλάδα δεν είναι η Αργεντινή της δεκαετίας του ΄90 και οποιαδήποτε συγκριτική συζήτηση αγνοεί τις διαφορετικές συνθήκες οικονομικής και κοινωνικής συγκρότησης. Εκτός και αν στόχος είναι η παραγωγή «τρομολαγνείας».

Θα ήταν όμως επικίνδυνη άγνοια κινδύνου να πιστεύει κανείς, ότι δεν μπορούν να υπάρξουν κοινωνικές εντάσεις σε μια επώδυνη πορεία εφαρμογής σκληρών μέτρων ανασυγκρότησης και εθνικής επιβίωσης. Η αποτροπή ή η άμβλυνση αυτών των εντάσεων εξαρτώνται από την Κυβέρνησή μας, αλλά και από την ευθύνη των πολιτικών δυνάμεων της χώρας.

Από την Κυβέρνησή μας, η οποία πρέπει να εγγυάται με κάθε πρωτοβουλία και πολιτική της τη δίκαιη και αναλογική κατανομή του οικονομικού και κοινωνικού κόστους για την υπέρβαση της κρίσης και την αναπτυξιακή προοπτική.

Από τις πολιτικές δυνάμεις, οι οποίες πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι βρισκόμαστε σε έκτακτες συνθήκες και το μέλλον της χώρας , των δημοκρατικών θεσμών και της κοινωνικής σταθερότητας, τις αφορά εξίσου.

Ως προς το δεύτερο σκέλος της ερώτησης, τα προβλήματα που επισημαίνετε είναι παθογένειες ενός πολιτικού συστήματος το οποίο διαχρονικά στάθηκε αδύναμο να τις αντιμετωπίσει, είτε το ίδιο τις παρήγαγε για την αυτοσυντήρησή του. Θα έλεγα ότι αυτά οδήγησαν στην οικονομική και κοινωνική κρίση και στην επιτήρηση της οικονομίας.

Τώρα ορισμένοι καταγγέλλουν, όψιμα, το μηχανισμό της επιτήρησης και είναι οι ίδιοι που τροφοδότησαν ή ανέχθηκαν τον εθνικό ανορθολογισμό της μεταπολιτευτικής μας ζωής.

6.Θα αντέξει η κυβέρνηση Παπανδρέου κύριε υπουργέ; Σας ρωτώ γιατί ήδη σενάρια περί νέων σχηματισμών, πολιτικών ανακατατάξεων που “θα κάνουν τη δουλειά” επειδή δε μπορεί να την κάνει πια το υπάρχον πολιτικό σύστημα, βρίσκονται πλέον σε ημερήσια διάταξη…

Οι αντοχές της Κυβέρνησής μας δεν εξαρτώνται από την παραφιλολογική συζήτηση περί ανακατατάξεων στο πολιτικό σκηνικό. Είναι άλλο θέμα ο υπαρκτός ή κατασκευασμένος βολουνταρισμός της συλλήβδην απαξίωσης του πολιτικού συστήματος και άλλο η πραγματικότητα με τη δική της δυναμική και τις δικές της «ιδιοτροπίες». Οι αντοχές μας συνδέονται αποκλειστικά με τη δύναμή μας να υπερβούμε συντεταγμένα την κρίση, να ανασυγκροτήσουμε την οικονομική και κοινωνική ζωή, να αποτρέψουμε τα κοινωνικά τραύματα και να υπερασπισθούμε με δικαιοσύνη την κοινωνική συνοχή.

Θα πρόσθετα ακόμα ότι οι αντοχές μας θα είναι ευθέως ανάλογες της αποφασιστικότητας, της τόλμης και της συνέπειας που θα επιδείξουμε στην ανάληψη, έγκαιρα, πρωτοβουλιών για αλλαγές στο πολιτικό σύστημα. Είμαστε σ’ έναν αγώνα δρόμου και πρέπει να προλάβουμε εμείς, πριν μάς προλάβουν.

7.Εννοούσε πιστεύετε ο κ. Ερντογάν αυτό που είπε ότι δέχθηκε να συζητήσει το θέμα της υποβολής σχεδίων πτήσεων και στην Ελλάδα , εκτός από το ΝΑΤΟ των τουρκικών μαχητικών. Θα δεχθούμε την πρότασή του περί αφοπλισμού των μηχητικών αεροσκαφών που πετούν στο Αιγαίο;

Η άρνηση της Τουρκίας για την υποβολή σχεδίων πτήσης, με σεβασμό στους διεθνείς κανόνες, δημιουργεί το κλίμα έντασης στο Αιγαίο. Και η άρνηση αυτή συνδέεται με τη μη αναγνώριση του εύρους του εθνικού εναέριου χώρου και των δικαιωμάτων της Ελλάδας στην περιοχή του FIR Αθηνών.

Είμαστε έτοιμοι να διακριβώσουμε την ειλικρίνεια των τουρκικών δηλώσεων με αλλαγή των μέχρι σήμερα πρακτικών. Η πρόταση για την πτήση μαχητικών αεροπλάνων, δίχως όπλα, στο Αιγαίο θα παραμένει στο ρητορικό επίπεδο των εντυπώσεων, όσο συνεχίζονται οι παραβιάσεις και οι παραβάσεις.

8.Συμφέρει την Ελλάδα , κύριε υπουργέ, η προσφυγή στη Χάγη όλου του πακέτου των θεμάτων των ελληνοτουρκικών σχέσεων και όχι μόνο το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας; Ήταν και αυτή μία πρόταση του Τούρκου πρωθυπουργού…

Η διαφορά μας με την Τουρκία αφορά στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο και στο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου, συμπεριλαμβανομένης της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας των νησιών, δηλαδή στο σεβασμό και στην αποδοχή από την πλευρά της Τουρκίας του πρωτογενούς διεθνούς δικαίου της θάλασσας. Με το παραπάνω θέμα συνδέεται, ασφαλώς, και η οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Αυτός είναι ο πυρήνας της στρατηγικής μας και πιστεύω ότι πρέπει να έχουμε εμείς οι ίδιοι εμπιστοσύνη στα επιχειρήματα και στη διαπραγματευτική μας προσέγγιση.

Επιπλέον η προϋπόθεση της αποδοχής της γενικής δικαιοδοσίας του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης θα πρέπει να πληρωθεί από την Τουρκία και προσωπικά δεν πιστεύω ότι είναι έτοιμη να προχωρήσει προς αυτή την κατεύθυνση, ανεξάρτητα από τη ρητορική της συγκυρίας.

9.Και ένα τελευταίο. Συζητά η Ελλάδα την πρόταση για συσχέτιση της αναγνώρισης της Οικουμενικότητας του Πατριαρχείου και των Μουφτήδων της Θράκης;

Η υπεράσπιση του οικουμενικού χαρακτήρα του Ορθόδοξου Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης υπερβαίνει το στενό ορίζοντα των διμερών σχέσεων της Ελλάδας με την Τουρκία, προσλαμβάνει ευρύτερες διεθνείς διαστάσεις και εμπλέκει, θα πρόσθετα, περισσότερους παράγοντες του διεθνούς συστήματος. Δεν πρόκειται απλά για ένα θρησκευτικό και πνευματικό ζήτημα και για μια ακόμη διμερή διαφορά, όπως θέλει, έντεχνα, να την προσδιορίσει η Τουρκία. Είναι θέμα με γεωστρατηγική σημασία και πυκνότητα και η Ελλάδα έχει κάθε συμφέρον να αναδεικνύει το διεθνή και ευρωπαϊκό του χαρακτήρα.

Η προσπάθεια της Τουρκίας να συρρικνώσει το χαρακτήρα του και να το διασυνδέσει μ’ ένα θέμα εσωτερικής έννομης τάξης, όπως είναι το πλαίσιο λειτουργίας και η διαδικασία ορισμού των μουφτήδων, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από τη χώρα μας. Αυτό σημαίνει ότι απαιτούνται και προσεκτικοί χειρισμοί από την πλευρά μας, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας.